VAN PUK TOT VRIJHEID · HOOFDSTUK 8
Onder sirene
Vijfentwintig jaar ambulance, 1994–2019
Dit hoofdstuk bevat herinneringen aan ernstige ongevallen, overlijden en reanimaties.
In 1994 stapte ik bijna rechtstreeks uit Defensie de ambulancewereld in. Uit ongeveer tweehonderd sollicitanten werd ik als eerste chauffeur aangenomen bij de Ambulancedienst Noord-Limburg. De eisen waren toen overzichtelijk: een Oranje Kruis-diploma en een rijbewijs. Met twintig jaar militair-geneeskundige ervaring had ik een stevige voorsprong.
Als ik vrij had kunnen kiezen, was ik misschien liever ambulanceverpleegkundige geworden. Dat pad liep anders. Ik werd chauffeur, hulpverlener en vaste partner van verpleegkundigen die onder tijdsdruk medische beslissingen moesten nemen. Achteraf past het precies in mijn leven: rijden, geneeskunde, teamwork en handelen wanneer anderen juist stilvallen.
De eerste week
Ik werd meteen voor de leeuwen geworpen. In mijn eerste week kregen mijn collega Fons Verstappen en ik een A1-melding voor een tweejarig kind dat in de vijver van de buren was verdronken. Het water was maar een paar centimeter diep. Een hek was kort daarvoor weggehaald en het kind was even aan de aandacht ontsnapt.
Ter plaatse was het moeilijk om toegang tot de luchtweg en bloedbaan te krijgen. Pas toen een tweede ambulance arriveerde konden we meer doen. We reanimeerden door en brachten het kind naar het ziekenhuis. Ik reed achter de andere ambulance aan met de vader naast me. Hij vertelde dat hij eerder al een kind had verloren. Ook deze keer liep het niet goed af.
Dat kwam hard binnen. Ik had zelf jonge kinderen. En ik was pas net begonnen.
Wat je allemaal ziet
In vijfentwintig jaar zie je situaties die de meeste mensen gelukkig nooit van dichtbij meemaken. Verkeersongevallen met auto’s, motoren en vrachtwagens. Mensen die op hun werk bekneld raken. Patiënten met een ernstige bloeding of een aneurysma dat op het verkeerde moment scheurt. Reanimaties bij jong en oud. Zelfdodingen. Gezinnen die in één telefoontje een ander leven krijgen.
Bij hoog-energetische trauma’s leer je vooruit te denken. Een slachtoffer kan er aan de buitenkant soms verrassend goed uitzien terwijl er binnenin grote schade is. Snelheid, mechanisme van het ongeval en kleine signalen vertellen je wat er mogelijk aan de hand is. Dat vakmanschap groeit met ervaring.
De beelden blijven
Als hulpverlener leer je functioneren. Je doet wat nodig is, ruimt op, drinkt koffie en rijdt naar de volgende melding. Maar sommige beelden verdwijnen niet. Als ik rustig ga zitten en terugdenk, staan verschillende inzetten nog haarscherp op mijn netvlies.
Ik zeg weleens: als hulpverlener ben je altijd een beetje slachtoffer. Niet omdat jouw verdriet gelijkstaat aan dat van de patiënt of familie, maar omdat je telkens een stukje van hun ellende mee naar huis neemt. Je leert ermee leven, maar het stapelt zich wel op.
Levenservaring telt
Aan jonge mensen die dit prachtige vak in willen, geef ik daarom graag één advies: doe eerst wat levenservaring op. Je hoeft niet op je achttiende alles al gezien te hebben. Begin als je stevig genoeg in je schoenen staat en besef dat dertig actieve jaren in zo’n vak meer dan genoeg kunnen zijn.
Voor mij waren het er vijfentwintig. In 2019 kwam aan die periode een einde. Ik had veel geleerd, veel meegemaakt en ongelofelijk veel mensen ontmoet. Het vak had me gevormd, maar ook uitgeput. Op een gegeven moment mag je zeggen: het is genoeg geweest.