VAN PUK TOT VRIJHEID · HOOFDSTUK 13

Verlies en opnieuw beginnen

Wat blijft, en wat opnieuw kan groeien

Een lang leven bestaat nooit alleen uit mooie hoofdstukken.

Er verdwijnen mensen. Relaties veranderen. Huizen worden stil. Plannen die vanzelfsprekend leken, blijken ineens niet meer te bestaan.

Ik heb verlies in verschillende vormen leren kennen. Sommige verliezen kwamen vroeg. Andere veel later. Maar telkens dwong het leven me dezelfde vraag te stellen: wat nu?

De mensen die ontbreken

Mijn vader. Mijn moeder. mijn zus Nicolle. En anderen die ooit vanzelfsprekend deel uitmaakten van het dagelijks leven.

Wanneer iemand sterft, verandert niet alleen de toekomst. Ook je verleden verandert. Herinneringen worden ineens kostbaar. Een foto wordt meer dan een foto. Een zin die iemand ooit zei, blijft jaren hangen.

En soms merk je pas veel later hoeveel iemand werkelijk betekende.

Dertig jaar zonder mama

In 2026 was het dertig jaar geleden dat mama overleed. Dertig jaar klinkt lang. Maar tijd werkt vreemd.

Sommige herinneringen vervagen. Andere blijven haarscherp.

Ons gezin was groot. Negen kinderen. Altijd lawaai, beweging, spanningen, humor en verdriet door elkaar.

Mama was daar het middelpunt van. Pas wanneer zo iemand er niet meer is, begrijp je hoe groot die rol eigenlijk was.

Anita

Ook mijn zus Anita heeft voor mij een bijzondere plaats. De oudste van negen.

In een groot gezin krijgt de oudste bijna automatisch een andere rol dan de jongste. Meer verantwoordelijkheid. Meer meekrijgen. Meer moeten begrijpen.

Familie is ingewikkeld. Je kunt elkaar soms vreselijk irriteren en tegelijk diep met elkaar verbonden zijn. Dat blijft.

Opnieuw beginnen

Ik heb meerdere keren gedacht dat een bepaalde periode van mijn leven definitief voorbij was. En meestal had ik daar gelijk in.

Maar wat ik niet begreep, was dat daarmee niet automatisch alles voorbij was.

Een hoofdstuk kan eindigen zonder dat het boek eindigt. Dat klinkt eenvoudig. Maar wanneer je midden in verlies zit, voelt het niet zo.

Pas later zie je dat ergens tussen verdriet en praktische beslommeringen opnieuw ruimte ontstaat. Voor een ontmoeting. Een reis. Een vlucht. Een nieuw plan. Of liefde.